Ngày dạy
Buổi
Tiết
Lớp

Thứ Hai, ngày 18/10/2010
Chiều
2
7A2


Chương IV. NGÀNH THÂN MỀM
Tiết: 19 TRAI SÔNG
I. Mục tiêu: Học xong bài này, HS có khả năng :
- Nắm được đặc điểm đặc trưng của ngành thân mềm thông qua nghiên cứu hình dạng, cấu tạo , di chuyển và dinh dưỡng và sinh sản của trai sông.
- Giải thích được sự thích nghi giữa cấu tạo và chức năng của trai sông.
- Rèn luyện kỹ năng quan sát hình vẽ và nghiên cứu SGK để phát hiện tri thức mới.
II. Đồ dùng dạy học : - Tranh hình 18.2, 18.3, 18.4 phóng to
- Mẫu vật: Con trai, vỏ trai
III. Tiến trình lên lớp:
1. Kiểm tra bài cũ: (Không kiểm tra)
2. Tìm hiểu bài mới:
* ĐVĐ nhận thức: Nước ta ở vùng nhiệt đới, nhiều tài nguyên rừng và biển được thiên nhiên ưu đãi cho một thế giới ĐV rất đa dạng và phong phú.
Ngành thân mềm có mức độ cấu tạo sự đa dạng, sự tiến hoá hơn giun đốt như thế nào?



Hoạt động 1:
TÌM HIỂU HÌNH DẠNG, CẤU TẠO, DINH DƯỠNG
VÀ DI CHUYỂN CỦA TRAI SÔNG

* Mục tiêu: Nắm được đặc điểm đặc trưng của ngành thân mềm, phân biệt được thân mềm với các ngành ĐV khác.
Nội dung kiến thức
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh

I. Hình dạng, cấu tạo:
1. Vỏ trai:
- Gồm 2 mảnh gắn với nhau nhờ bản lề, đóng mở nhờ dây chằng trên bản lề và 2 cơ khép vỏ.
- Vỏ gồm lớp: sừng -lớp đá vôi - xà cừ.
2. Cơ thể trai: đầu tiên giảm
- Bên ngoài: áo trai tạo thành khoang áo, có ống hút và ống thoát.
- Giữa: 2 tấm mang.
- Trong: thân trai, lỗ miệng, tấm miệng và chân.
II. Di chuyển: nhờ chân rìu thò ra thụt vào kết hợp với động tác đóng mở vỏ.
III. Dinh dưỡng:
- Thức ăn là vụn hữu cơ và xác ĐVNS.
- Tiêu hóa thụ động, thức ăn và O2 theo nước qua lỗ hút vào trong khoang áo. O2 được giữ lại ở mang, thức ăn giữ lại ở lỗ miệng.
- Thải chất cặn bã qua lỗ thoát.
- Chia nhóm học tập, giao nhiệm vụ:
Tổ 1 và 2: Hình dạng, cấu tạo
Tổ 3 và 4: Di chuyển, dinh dưỡng
- Yêu cầu các nhóm thảo luận, làm sáng tỏ thông về trai sông theo lĩnh vực đã phân công
- Giúp đỡ các nhóm yếu
- Yêu cầu các nhóm trình bày kết quả thảo luận, bổ sung, nhận xét lẫn nhau.
- Phân tích một số vấn đề liên quan.
+ Chức năng của vỏ trai? Sự lớn lên của trai thể hiện ở số vòng tăng trưởng ntn?
+ Tại sao khi trai chết thì mở vỏ? Tại sao mặt ngoài vỏ khi mài có mùi khét?
+ Cơ chế giúp trai di chuyển?
+ Cách lấy mồi của trai là chủ động hay thụ động?
+ Cách dinh dưỡng của trai sông có ý nghĩa gì đối với môi trường nước.
- Xác định nhiệm vụ học tập



- Tiến hành thảo luận để giải quyết yêu cầu của GV


- Cử đại diện trình bày và nhận xét kết quả lẫn nhau.

- Nghiên cứu SGK và liên hệ thực tế trả lời các câu hỏi của GV.
+ Vỏ trai có chức năng bảo vệ cơ thể, khi trai lớn, vỏ to dần ra thể hiện ở các vòng tăng trưởng.
+ Trai chết, cơ khép vỏ bị đứt, vỏ sẽ mở tự do. Mặt ngoài của vỏ là lớp sừng khi cháy có mùi khét.
+ Chân rìu kết hợp với đóng –mở vỏ
+ Tiêu hóa thụ động
+ Trai sông giúp lọc sạch môi trường nước.



Hoạt động 2:
TÌM HIỂU SỰ SINH SẢN CỦA TRAI SÔNG
* Mục tiêu: HS nắm được đặc điểm sinh sản của trai sông.
Nội dung kiến thức
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh

IV. Sinh sản:
- Phân tính.
- Trứng thụ tinh phát triển thành ấu trùng
- Giới thiệu: Trai sông phân tính
(H) Sự thụ tinh diễn ra như thế nào?
(H) Tại sao trứng sau khi đẻ ở lại trong mang trai, nở thành ấu trùng ở trong mang hoặc da cá?
+ Trai phóng tinh trùng vào nước, nước mang tinh trùng vào thụ tinh trong cơ thể con cái.
+ Trứng được bảo vệ tốt và